बुधवार, २९ ऑक्टोबर, २०२५

नोबेल मिळवण्यात ट्रम्प यशस्वी का झाले नाहीत?


यावर्षी नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे नाव मोठ्या प्रमाणात चर्चेत होते. ही चर्चा इतर कोणीही सुरू केली नाही, तर स्वत: ट्रम्प यांनी केली हे विशेष आहे. ट्रम्प यांनी पुरस्कार मिळाल्याबद्दल बढाई मारण्यास मागेपुढे पाहिले नाही. त्यांनी वारंवार असे म्हटले की, त्यांनी अनेक युद्धे थांबवली आहेत आणि या सन्मानासाठी ते सर्वात पात्र आहेत. एखाद्या मोठ्या देशाच्या नेत्याने जाहीरपणे पुरस्काराबद्दल अशी विधाने करणे आश्चर्यकारक आणि हास्यास्पद आहे.


नोबेल समितीवरील अमेरिकन प्रभाव पाहता, ट्रम्प हा पुरस्कार जिंकतील अशी शक्यता वाटत होती, परंतु शेवटी तसे झाले नाही आणि व्हेनेझुएलाच्या विरोधी पक्षनेत्या मारिया कोरिना मचाडो यांना तो मिळाला. स्वाभाविकच या घडामोडींमुळे ट्रम्प छावणीत संताप आला. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या वतीने अधिकृत भाष्य करणारे व्हाईट हाऊसचे कम्युनिकेशन्स डायरेक्टर स्टीव्हन चुंग म्हणाले की, ‘नोबेल समितीने हे सिद्ध केले आहे की, त्यांच्यासाठी शांततेपेक्षा राजकारण अधिक महत्त्वाचे आहे.’ जणू ते पुरेसे नव्हते, ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलातील नियुक्त केलेल्या अमेरिकेच्या राजदूतांनी नोबेल पुरस्कार वर्षानुवर्षे मृत असल्याचे घोषित करून आपला राग आणि निराशा व्यक्त केली.

या प्रकरणातील मनोरंजक पैलू असा आहे की, मचाडो अनेक वर्षांपासून व्हेनेझुएलाचे अध्यक्ष निकोलस मादुरो यांच्याविरुद्धच्या निषेधाचे नेतृत्व करत आहेत. ट्रम्प यांनी स्वत: मादुरो यांची राजवट उलथवून टाकल्याची घोषणा केली आहे. मचाडो या व्हेनेझुएलातील सर्वात प्रमुख विरोधी नेते आहेत. मादुरो यांनी त्यांना निवडणूक लढवण्यास बंदी घातली आहेच, शिवाय त्यांना देशाबाहेरही काढले आहे. आजकाल, मचाडो गुप्तपणे मादुरोंविरुद्ध प्रचार करत आहेत. नोबेल समितीने शांतता पुरस्कार जाहीर केला त्याच वेळी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचे नौदल आणि हवाई दल व्हेनेझुएलाच्या सीमेवर होते, कोणत्याही क्षणी हल्ला करण्यास तयार होते. या संपूर्ण प्रकरणात ट्रम्प यांच्यासाठी एकमेव सांत्वन म्हणजे नोबेल पुरस्कार मिळाल्यानंतर, मचाडो यांनी तो ट्रम्प यांना समर्पित केला. त्या म्हणाल्या की, ‘मी हा पुरस्कार व्हेनेझुएलाच्या अत्याचारित लोकांना आणि आमच्या संघर्षाला निर्णायक पाठिंबा देणाºया राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांना समर्पित करते.’


त्यांच्या घोषणेने नि:संशयपणे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचा राग आणि अहंकार दोन्ही शांत झाले. मचाडोंच्या विधानानंतर, ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांना सांगितले की, पुरस्कार मिळाल्यानंतर, मचाडो यांनी त्यांना फोन केला आणि म्हटले की, ‘मी तुमच्या सन्मानार्थ हा पुरस्कार स्वीकारला, कारण तुम्ही खरोखरच त्याच्यासाठी पात्र आहात.’ ट्रम्प म्हणाले की, ‘मी त्यांना (मचाडो) अथक पाठिंबा देत आहे. व्हेनेझुएलाला येणाºया विनाशातून वाचवण्यासाठी त्यांना या मदतीची नितांत आवश्यकता आहे. मला आनंद आहे की, मी त्यांना लाखो जीव वाचवण्यास मदत केली आहे.’

ट्रम्प कदाचित अमेरिकेपेक्षा त्यांच्या वैयक्तिक महत्त्वाकांक्षांना घाईघाईने प्राधान्य देत असतील, परंतु नोबेल समितीवर नियंत्रण ठेवणाºया अमेरिकन ‘डीप स्टेट’ शक्तींनी नोबेल शांतता पुरस्काराचा त्यांच्या अजेंडासाठी शस्त्र म्हणून वापर करण्याचे त्यांचे ध्येय विसरलेले नाही. मचाडोंना नोबेल शांतता पुरस्कार देऊन, त्यांनी निकोलस मादुरोंच्या सरकारला उलथवून टाकण्यासाठी एक नवीन शक्ती दिली आहे, ज्याची शक्ती अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांच्या नौदल ताफ्यापेक्षा आणि बी-२ बॉम्बर स्क्वॉड्रनपेक्षा जास्त आहे. नोबेल समितीने कुप्रसिद्ध अमेरिकन ‘डीप स्टेट’ला प्रदान केले आहे, जे वॉशिंग्टनला आक्षेपार्ह वाटणाºया जगभरातील सरकारांविरुद्ध निदर्शने भडकवण्यासाठी आणि आवश्यकतेनुसार त्यांना उलथवून टाकण्यासाठी मोहिमा राबविण्यासाठी ओळखले जाते, तसेच व्हेनेझुएलामध्ये अमेरिकेचा अजेंडा पुढे नेण्यासाठी तेच शस्त्र उपलब्ध करून दिले आहे, जे त्यांनी बांगलादेशात राजवट बदल घडवून आणण्यासाठी मुहम्मद युनूससारख्या कठपुतळी नेत्याच्या रूपात केले होते. जर नोबेल शांतता पुरस्कार हा सौदा मानला गेला, तर मादुरोंना सत्तेवरून काढून टाकण्याच्या अमेरिकेच्या प्रयत्नांमध्ये मचाडो किती प्रमाणात प्यादे बनेल हे पाहणे बाकी आहे.


दुर्दैवाने नोबेल समिती ही अमेरिकेच्या राक्षसी ‘डीप स्टेट’द्वारे नियंत्रित एकमेव संस्था नाही. गेल्या काही दशकांमध्ये ‘डीप स्टेट’ने आपल्या प्रचंड आर्थिक शक्ती आणि गुप्तचर संस्थांचा वापर करून जगभरात अशा असंख्य संघटना निर्माण केल्या आहेत किंवा त्यांच्या कामाद्वारे जगात आधीच एक महत्त्वपूर्ण उपस्थिती प्रस्थापित केलेल्या अनेक विद्यमान संघटनांवर नियंत्रण मिळवले आहे. यामध्ये रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार, अ‍ॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल, फ्रीडम हाऊस आणि ह्यूमन राईट्स वॉच सारख्या डझनभर संस्था तसेच बीबीसी, वॉशिंग्टन पोस्ट, द गार्डियन आणि सीएनएन सारख्या वृत्त माध्यमांचा समावेश आहे. या संघटना अमेरिकन ‘डीप स्टेट’च्या घट्ट पकडीत आहेत. त्यांच्या देशातील लक्ष्यित सरकारांच्या विरोधकांना भव्य पुरस्कार, वेतन आणि प्रसिद्धी देऊन त्यांचा प्रभाव वाढवण्यासाठी आणि वेळ आल्यावर सत्ता बदलण्यासाठी त्यांचा वापर करण्यासाठी माध्यमांचा वापर केला जातो.

जागतिक अस्थिरतेच्या या युगात काही पाश्चात्य संस्था स्थिर आणि स्थिर स्थिती असलेल्या भारताबद्दल सतत प्रक्षोभक विधाने करत आहेत. यात आश्चर्य नाही. जगभरात असंतोष आणि संताप व्यक्त करणारी नवीन पिढी भारतात शांत का राहिली आहे. याबद्दल काही माध्यमे चिंतेत आहेत. यातून त्यांचे लक्ष्य कुठे आहे हे स्पष्ट आहे. पाश्चात्य, विशेषत: अमेरिकन गुंडगिरीसमोर भारताचे स्वत:च्या हितसंबंधांचे पालन करणे कोणालाही मान्य नाही हे गुपित नाही.

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत: