अपेक्षेप्रमाणे तृणमूल काँग्रेसच्या लोकसभा सदस्यांनीही ममता बॅनर्जी यांच्या विरोधात बंड केले आहे. यापूर्वी पक्षाच्या ८० आमदारांपैकी सुमारे ६० आमदारांनी एक वेगळा गट स्थापन करून विधानसभेत विरोधी पक्षनेता निवडला होता. टीएमसीच्या लोकसभा सदस्यांमधील फुटीची बातमी ममता बॅनर्जी यांच्यासाठी मोठा धक्का आहे. आता त्या पक्ष आणि त्याचे निवडणूक चिन्ह दोन्ही गमावतील असे दिसते, जसे महाराष्ट्रात राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेनेसोबत घडले. सत्ता गेल्यावर आपले आमदार, आपले सहकारी सांभाळून ठेवणे हे फार मोठे कौशल्य असते. सत्तेच्या मागे सगळेच धावतात. पण सत्ता गेल्यावर आपले आमदार, आपले सदस्य, कार्यकर्ते सांभाळून ठेवणे हे खरे पक्ष नेतृत्वाचे कौशल्य असते. हे कौशल्य फक्त भारतीय जनता पक्षात दिसून येते.
२०१९ला महाराष्ट्रात भाजप, शिवसेना, रिपाइं युतीला जनाधार मिळाला होता. पण शिवसेनेने चुकीची भूमिका घेतली आणि केवळ मुख्यमंत्रीपद मिळावे यासाठी काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेसबरोबर ते गेले. विधिमंडळातील सर्वात मोठा पक्ष असूनही भारतीय जनता पक्षाला सरकार स्थापनेपासून रोखण्यात आले. एवढे मोठे षड्यंत्र झाल्यानंतरही भारतीय जनता पक्षाचा एकही आमदार फुटला नाही, त्या सर्वांनी देवेंद्र फडणवीस यांना साथ दिली. विशेष म्हणजे त्यावेळी भारतीय जनता पक्षात काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून अनेक नेते आले होते आणि आमदार झाले होते. पण त्यांनीही देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वावर विश्वास दाखवला. राज्यातील पक्षात फूट पडू दिली नाही. ही एकजूट राखणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. या उलट सत्तेत असूनही शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये फूट पडली. कारण नेतृत्वात नसलेली क्षमता हे त्याचे कारण होते. योग्य माणसांना, योग्य नेत्यांना संधी न देण्याच्या वृत्तीने हे घडले होते. याचा विचार कधी या पक्षांनी केलाच नाही. आज तेच प. बंगालमध्ये घडताना दिसत आहे. ममता बॅनर्जी यांना स्वत: पलीकडे दुसरे जग नव्हतेच. मी म्हणजेच सर्वकाही या हेकटपणामुळे आणि हट्टीपणामुळे त्यांना आता पक्ष फुटीची शिक्षा मिळत आहे. हे संकट इतके भयानक आहे की, यातून त्यांना सावरणे कठीण आहे. उरल्या सुरल्या तृणमूल काँग्रेसला कोणाचा तरी आधार घ्यावा लागेल नाही तर काँग्रेसमध्ये विलिन व्हावे लागेल अशी परिस्थिती आहे.
संसदेत स्वतंत्र आसनव्यवस्थेची मागणी करणाºया आणि भाजपच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीला पाठिंबा देण्याची इच्छा व्यक्त करणाºया २० तृणमूल काँग्रेस खासदारांपैकी अनेकांची नावे आधीच समोर आली आहेत आणि त्यांनी काकोली घोष दस्तीदार यांना त्यांच्या नेत्या म्हणून मान्यता देण्याची मागणीही केली आहे, त्यामुळे ममता बॅनर्जी आपला पक्ष वाचवू शकतील असे वाटत नाही.
तृणमूल काँग्रेस खासदारांचे विभक्त होणे हा विरोधी पक्षांच्या इंडिया आघाडीसाठीही एक मोठा धक्का आहे. हा धक्का अशा वेळी बसला आहे, जेव्हा हा पक्ष दीर्घ काळानंतर दिल्लीत एकत्र येत आहे. हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की, द्रमुकने आघाडीतून बाहेर पडण्याची घोषणा आधीच केली आहे. हे स्पष्ट आहे की, तृणमूल काँग्रेससोबतच ‘इंडिया आघाडी’साठी पुढील मार्ग कठीण असेल.
विधानसभा निवडणुकीनंतर एका महिन्याच्या आत तृणमूल काँग्रेस इतक्या वाईट रीतीने विखुरेल याची कोणी कल्पनाही करू शकत नव्हते, पण ते प्रत्यक्षात घडत आहे. यावरून हे सिद्ध होते की, ज्या राजकीय पक्षांमध्ये विचारधारेचा अभाव असतो आणि जे घराणेशाहीच्या राजकारणावर अवलंबून असतात, त्यांचे भविष्य फार काळ उज्ज्वल नसते. याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही की, तृणमूल काँग्रेसचे बहुतेक नेते इतर पक्षांमधून आले होते. ममता बॅनर्जी यांचे राजकीय घराणे केवळ त्यांच्यात सामील झालेले बहुतेक नेते इतर पक्षांचे होते, म्हणूनच विस्कळीत झाले नाही, तर ममता यांनी आपला भाचा, अभिषेक बॅनर्जी याला पक्षावर लादल्यामुळेही ते विस्कळीत झाले.
अभिषेक बॅनर्जी यांची वृत्ती ममता यांच्यापेक्षाही अधिक मनमानी होती आणि तृणमूल काँग्रेसच्या राजवटीचे गैरकारभारात रूपांतर होण्याचे हे एक प्रमुख कारण होते. जर असे झाले नसते, तर विधानसभा निवडणुकीत पक्षाला इतका मोठा पराभव पत्करावा लागला नसता. निवडणुकीच्या निकालानंतर बंगालमधून तृणमूल काँग्रेसच्या राजवटीतील भ्रष्टाचार आणि मनमानीपणाबद्दल जे अहवाल येत आहेत, त्यावरून असे सूचित होते की, राज्यात एक प्रकारचे जंगलराज प्रस्थापित झाले होते.
ज्या बंगालच्या जनतेने तृणमूल काँग्रेसला तीन वेळा विजय मिळवून दिला होता, त्याच जनतेने त्यांना सत्तेतून बाहेर काढले. टीएमसीमधील नवी फूट विरोधी आघाडीसाठी एक धक्का असली तरी, सत्ताधारी पक्षासाठी ती दिलासादायक आहे. टीएमसी खासदारांमधील औपचारिक फुटीमुळे लोकसभेतील एनडीएचे बहुमत ३००च्या पुढे जाऊ शकते. खोटा फेक नॅरेटिव्ह पसरवून तुम्ही जनतेची फार काळ दिशाभूल करू शकत नाही. आंदोलनजीवींना हाताशी धरून देशात अस्थिरता माजवायचा विरोधकांचा आता डाव आहे. बंगालच्या निकालानंतर अचानक झुरळांची लाट येते. याला ताकद कोण देते? प्रत्येक विरोधी पक्षाला आता झुरळाचा बुरखा घालणे आणि देशात अस्थिरता माजवणे हाच पर्याय दिसतो आहे. देशहितापेक्षा देशात अशांतता माजवण्याचा हा हेतू विरोधकांच्या खेळीवर बुमरँगसारखा उलटल्याशिवाय राहणार नाही.
