बिहारमधील दीर्घकाळाच्या राजकीय गोंधळानंतर काँग्रेस पक्षाने अखेर औपचारिकपणे राजद नेते तेजस्वी यादव यांना मुख्यमंत्री पदाचे उमेदवार म्हणून घोषित केले आहे. तथापि, ही औपचारिक घोषणा काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे किंवा राहुल गांधी यांनी केली नाही. राहुल गांधींचे जवळचे सहकारी आणि बिहार काँग्रेसचे प्रभारी कृष्णा अल्लावरू किंवा बिहार काँग्रेस अध्यक्ष राजेश राम यांनाही ही घोषणा करण्याची परवानगी देण्यात आली नाही. त्याऐवजी काँग्रेस पक्षाने जुन्या पिढीतील एक अनुभवी नेते अशोक गेहलोत यांना बिहारची राजधानी पाटणा येथे पाठवले, ते तेजस्वी यादव यांना त्यांचा नेता म्हणून स्वीकारण्याची घोषणा करण्यासाठी.
आतापर्यंत काँग्रेसची रणनीती काम करत असल्याचे दिसून येते. गुरुवारी पाटणा येथे इंडिया अलायन्सची संयुक्त पत्रकार परिषद आयोजित करण्यात आली होती, जिथे अशोक गेहलोत यांनी तेजस्वी यादव यांना इंडिया अलायन्सचे मुख्यमंत्री पदाचे उमेदवार म्हणून उघडपणे घोषित केले. त्यानंतर गेहलोत आणि तेजस्वी या दोघांनीही भाजपवर हल्लाबोल केला आणि विचारले की एनडीए युतीने आता त्यांचा मुख्यमंत्री पदाचा उमेदवार जाहीर करावा.
परंतु या संयुक्त पत्रकार परिषदेनंतर काही तासांतच काँग्रेस छावणीतून आलेल्या एका मोठ्या बातमीने सर्वांना धक्का बसला. काँग्रेस राष्ट्रीय संघटनेचे सरचिटणीस के. सी. यांच्या स्वाक्षरीखाली जारी केलेले अधिकृत पत्र. वेणुगोपाल म्हणाले की, काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष मनीष शर्मा यांना काँग्रेसच्या युवा शाखेचे, भारतीय युवा काँग्रेसचे (आयवायसी) प्रभारी म्हणून तत्काळ नियुक्त केले आहे. याचा अर्थ असा की, काँग्रेसने बिहारमध्ये पक्ष संघटनेच्या पुनर्बांधणीत महत्त्वाची भूमिका बजावणारे कृष्णा अल्लावरू यांना युवा काँग्रेस प्रभारी पदावरून काढून मनीष शर्मा यांच्याकडे जबाबदारी सोपवली आहे. कृष्णा अल्लावरू यांना अद्याप बिहार काँग्रेस प्रभारी पदावरून काढून टाकण्यात आले नसले तरी, त्यांचे जाणे लालू यादव आणि तेजस्वी यादव यांच्या नाराजीमुळे पाहिले जात आहे.
यापूर्वी, युती बिघडल्यानंतर काँग्रेस पक्षाने अशोक गेहलोत यांना पाटण्याला पाठवले. गेहलोत कृष्णा अल्लावरू यांच्याशी चर्चा करण्यासाठी राबडी देवी यांच्या निवासस्थानी गेले. तथापि, लालू यादव यांनी कृष्णा अल्लावरूंना त्यांच्या खोलीत प्रवेशही दिला नसल्याची माहिती आहे. बैठकीनंतर समोर आलेल्या फोटोंमध्ये अशोक गेहलोत एकटे लालू यादव, राबडी देवी आणि तेजस्वी यादव यांच्याशी बोलताना दिसत आहेत. संयुक्त पत्रकार परिषदेतही तेजस्वी यादव यांनी कृष्णा अल्लावरू यांचे नाव शेवटी घेतले, ज्यामुळे त्यांचा तीव्र संताप दिसून आला.
पाटण्यातील राजकीय घडामोडी आणि अल्लावरू यांच्या जाण्याने पुन्हा एकदा राहुल गांधींबद्दल असंख्य प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. अशोक गेहलोत यासारख्या अनुभवी नेत्याला युती वाचवण्यासाठी पाठवून काँग्रेस पक्षाने जाणूनबुजून किंवा अजाणतेपणे पुन्हा एकदा हे सिद्ध केले आहे की, राहुल गांधींची तरुण टीम संकटाच्या काळात नेहमीच अपयशी ठरते. यावरून हे देखील सिद्ध होते की, राहुल गांधी खंबीरपणे उभे राहण्यास आणि आपल्या नेत्यांचे रक्षण करण्यास, पाठराखण करण्यास असमर्थ आहेत.
खरेच, देशातील सर्वात जुना राजकीय पक्ष असलेल्या काँग्रेस पक्षाला अजूनही राष्ट्रीय पक्षाचा दर्जा आहे. तथापि, ज्या राज्यांवर काँग्रेसने अनेक दशके राज्य केले, त्या उत्तर प्रदेश आणि बिहारमध्ये काँग्रेसला गेल्या अनेक दशकांपासून ताकद मिळवू शकली नाही. भाजपच्या नेतृत्वाखालील एनडीए आघाडीला पराभूत करण्यासाठी सोनिया गांधींनी एकदा यूपीएची स्थापना केली आणि मनमोहन सिंग यांच्या नेतृत्वाखाली १० वर्षे सरकारचे नेतृत्व केले. २०१४ मध्ये मनमोहन सिंग यांचे सरकार गेल्यापासून आणि नरेंद्र मोदी यांची पंतप्रधानपदी नियुक्ती झाल्यापासून काँग्रेसला सतत पराभवांना तोंड द्यावे लागत आहे. २०२४च्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वी काँग्रेस पक्षाने विरोधी पक्षांसह इंडिया अलायन्सची स्थापना केली. लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसने ९९ जागा जिंकल्या, परंतु उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांच्या पक्षाच्या दमदार कामगिरीमुळे ते भाजपला २४० जागांपुरते मर्यादित ठेवण्यात यशस्वी झाले. तरीही, काँग्रेस पक्ष नरेंद्र मोदींना सलग तिसºयांदा देशाचे पंतप्रधान होण्यापासून रोखण्यात अपयशी ठरला.
२०२४च्या लोकसभा निवडणुकीच्या निकालांनी पुन्हा एकदा सिद्ध केले की, केंद्रात सत्तेत येण्यासाठी काँग्रेसला किमान १३० लोकसभा जागा जिंकाव्या लागतील आणि उत्तर प्रदेश व बिहारशिवाय इतक्या जागा मिळवणे अशक्य आहे. कदाचित हेच ध्येय लक्षात घेऊन राहुल गांधी यांनी जानेवारी २०२५ मध्ये बिहारला भेट दिली आणि तेव्हापासून ते नियमितपणे बिहारला भेट देत आहेत. बिहारमध्ये काँग्रेस पक्षाला पायावर उभे राहण्यास मदत करण्यासाठी त्यांनी राज्य प्रभारी काढून टाकले आणि त्यांचे जवळचे नेते कृष्णा अल्लावरू यांना राज्य प्रभारी म्हणून नियुक्त केले. राजदचे समर्थक मानले जाणारे अखिलेश प्रसाद सिंह यांच्या जागी राजेश राम यांनी प्रदेशाध्यक्षपद भूषवले. राहुल गांधींच्या सूचनांनुसार कृष्णा अल्लावरू यांनी बिहारमध्ये काँग्रेसला राजदच्या सावलीतून बाहेर काढले आहे. त्यांनी त्याला एक वेगळी ओळख दिली. राजदची बी टीम असल्याबद्दल पत्रकारांनी वारंवार विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना ते मोजक्या स्वरात असे म्हणताना दिसले की, काँग्रेस बिहारमधील लोकांची ए टीम म्हणून काम करेल. बिहारच्या बळावर राजकारण करणाºया राजदला काँग्रेसची ही ताकद का आवडेल हे उघड आहे? तेजस्वी यादव यांना मुख्यमंत्री पदाचा चेहरा घोषित करणे युतीसाठी आवश्यक मानले जाऊ शकते परंतु ही हायकमांडची इच्छा आहे आणि जर काही चूक झाली तर कारवाई केली जाईल! असे करून काँग्रेसने पुन्हा एकदा बिहारमध्ये जुन्या गोष्टीची पुनरावृत्ती केली नाही तर अखिल भारतीय आघाडीत समाविष्ट असलेल्या इतर प्रादेशिक पक्षांसमोर आपला कमकुवतपणाही उघड केला आहे.
- प्रफुल्ल फडके/अन्वय
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा