पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राजधानी तिरुवनंतपुरममध्ये एका भव्य रोड शोने केरळ प्रचाराची सुरुवात केली. अलीकडच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत भाजपच्या दमदार कामगिरीने आणि तिरुवनंतपुरममधील विजयाने पक्षाच्या कार्यकर्त्यांमध्ये नवीन उत्साह निर्माण केला आहे. दक्षिणेतील खडकाळ प्रदेशात कमळ फुलवण्याच्या उद्देशाने, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केरळ आणि तामिळनाडूचा विस्तृत दौरा करून भाजपच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीच्या निवडणूक मोहिमेची सुरुवात केली. दोन्ही राज्यांमध्ये होणाºया आगामी विधानसभा निवडणुकीपूर्वी, पंतप्रधानांचा दौरा राजकीय रंगांनी भरलेला होता, ज्यामध्ये विकास प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणी तसेच विरोधकांवर तीव्र हल्ले झाले.
पंतप्रधानांनी त्यांच्या केरळ दौºयाची सुरुवात राजधानी तिरुवनंतपुरम येथे एका भव्य रोड शोने केली. अलीकडच्याच नागरी निवडणुकीत भाजपच्या दमदार कामगिरीने आणि तिरुवनंतपुरमच्या महापौरपदातील विजयामुळे पक्षाच्या कार्यकर्त्यांमध्ये नवीन उत्साह निर्माण झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर, मोदींनी रेल्वे प्रकल्पांना हिरवा झेंडा दाखवला आणि अनेक विकास प्रकल्पांची पायाभरणी केली. सार्वजनिक सभेत केंद्र सरकारच्या योजनांचा उल्लेख करताना ते म्हणाले की, विकास आणि सुशासनाद्वारे केरळला एक नवीन दिशा देता येईल. केरळमधील सत्ताधारी डाव्या आघाडीवर निशाणा साधताना, पंतप्रधान मोदींनी केवळ सबरीमालामधील हरवलेल्या सोन्याचा मुद्दा उपस्थित केला नाही तर मुस्लीम लीगशी असलेल्या संबंधांवरून काँग्रेस पक्षावर हल्ला चढवला आणि राज्यात कट्टरपंथी घटकांना प्रोत्साहन देण्याचा आरोप केला. रॅलीदरम्यान, पंतप्रधानांचे रेखाचित्र हातात धरून बराच वेळ उभे असलेले एक मूलही चर्चेचा विषय बनले. व्यासपीठावरून मोदींचा मानवी संवाद या दौºयाचे नैसर्गिक चित्र सादर करत असल्याचे दिसून आले.
तामिळनाडूमध्ये पंतप्रधानांची भूमिका अधिक आक्रमक होती. एनडीएच्या रॅलीत त्यांनी सत्ताधारी द्रविड मुन्नेत्र कळघम (द्रमुक)वर घराणेशाही, भ्रष्टाचार, महिलांचा अनादर आणि तमिळ संस्कृती कमकुवत करण्याचा आरोप केला. मोदी म्हणाले की, सत्तेचा हा मार्ग राज्याच्या मूल्यांना आणि विकासाला हानी पोहोचवत आहे. याउलट, त्यांनी एनडीएचे वर्णन प्रामाणिकपणा, महिलांचा आदर आणि सांस्कृतिक अभिमानावर आधारित पर्याय म्हणून केले.
पंतप्रधानांनी त्यांच्या भाषणात तामिळनाडूच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाचा विस्तृत उल्लेख केला. त्यांनी संगम साहित्य, प्राचीन वैज्ञानिक परंपरा, भव्य मंदिरे आणि आधुनिक तांत्रिक योगदान हे भारताच्या संस्कृतीचा कणा असल्याचे वर्णन केले. चेन्नईजवळील चेंगलपट्टू आणि मदुरंतकम येथील सभांमध्ये त्यांनी सांगितले की, विकसित भारत साध्य करण्यात तामिळनाडू निर्णायक भूमिका बजावेल. गेल्या अकरा वर्षांत केंद्र सरकारने राज्यासाठी केलेल्या कामांचा उल्लेख करत त्यांनी आरोप केला की, मागील यूपीए सरकारांनी तामिळनाडूला आवश्यक असलेली संसाधने पुरवली नाहीत.
मोदींनी माजी मुख्यमंत्री जे. जयललिता यांच्या राजवटीचे कौतुक केले, कायदा आणि सुव्यवस्था मजबूत करण्याचे श्रेय त्यांना दिले आणि सध्याच्या काळात महिलांच्या सुरक्षिततेबद्दल चिंता व्यक्त केली. पोंगल सण आणि एम. जी. रामचंद्रन यांच्या जयंतीचे स्मरण करून त्यांनी स्थानिक भावनांशी जोडण्याचा प्रयत्न केला. प्रत्येक व्यासपीठावरून त्यांचा संदेश स्पष्ट होता. तामिळनाडू बदलासाठी तयार आहे.
याशिवाय केरळमधील राजकीय समीकरणे मजबूत करताना, पंतप्रधानांनी उद्योगपती साबू एम. जेकब यांची भेट घेतली आणि त्यांच्या ट्वेंटी ट्वेंटी संघटनेचे एनडीएमध्ये सामील होण्याचे स्वागत केले. त्यांनी शिवगिरी मठ आणि वर्कला येथील श्री नारायण गुरू परंपरेशी संबंधित संतांना भेटून सामाजिक सौहार्द आणि समानतेचा संदेशदेखील अधोरेखित केला.
दक्षिण भारत हा भाजपसाठी दीर्घकाळापासून आव्हानात्मक प्रदेश आहे. केरळ आणि तामिळनाडूमधील मजबूत वैचारिक परंपरांमुळे प्रादेशिक ओळख आणि युती राजकारणाचे एक जाळे निर्माण झाले आहे, जिथे राष्ट्रीय पक्षांना प्रवेश करणे कठीण झाले आहे. परिणामी, पंतप्रधान मोदींचा दुहेरी दौरा हा केवळ निवडणूक प्रचार नाही तर एक धोरणात्मक डावपेच आहे. केरळमधील अलीकडच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या यशामुळे भाजपला असा विश्वास मिळाला आहे की, ते संघटनात्मक विस्तार आणि विकासाच्या अजेंडाद्वारे आपला पाया वाढवू शकतात. मोदींचा रोड शो आणि सामाजिक संघटनांशी संवाद यावरून असे दिसून येते की, पक्ष स्वत:ला निवडणूक भाषणांपुरते मर्यादित ठेवू इच्छित नाही, तर समाजातील प्रभावशाली घटकांना एकत्र आणण्यासाठी देखील प्रयत्नशील आहे.
तामिळनाडूमधील चित्र आणखी मनोरंजक आहे. येथे भाजप एकट्याने नव्हे तर सर्व विरोधी पक्षांना एक मजबूत एनडीए म्हणून एकत्र आणून निवडणुका लढवू इच्छित आहे. घराणेशाही आणि भ्रष्टाचारासाठी द्रमुकवर हल्ला करणे, तसेच तमिळ अभिमानाचा आदर न केल्याच्या आरोपांमुळे, भाजप स्थानिक ओळखीला आकर्षित करण्याची रणनीती स्वीकारत आहे हे सूचित होते. जयललिता आणि एमजी रामचंद्रन यांसारख्या लोकप्रिय व्यक्तींचे स्मरण करून मोदींनी द्रमुक आणि अण्णा द्रमुक दशकांपासून ज्या भावनिक पोकळीचा वापर करत आहेत ती भरून काढण्याचा प्रयत्न केला आहे.
अर्थात तरीही, भाजपसाठी हा मार्ग सोपा नाही. तामिळनाडूमध्ये द्रमुकची मजबूत संघटनात्मक पकड आणि केरळमध्ये डाव्या विचारसरणीची परंपरा हे भाजपसाठी एक मोठे आव्हान राहील. परंतु मोदींच्या व्यापक दौºयावरून हे स्पष्ट होते की, भारतीय जनता पक्ष आता दक्षिणेत दुर्लक्षित राहू इच्छित नाही. विकास, संस्कृती आणि सुशासन या त्रिमूर्तीवर आधारित भाजपची ही मोहीम जर तळागाळात संघटनात्मक ताकद मिळवत असेल तर ती महत्त्वाची ठरेल. जर कोणी मजबुतीने पुढे गेले तर चिखलातच नव्हे तर खडकाळ जमिनीवर कमळ फुलवण्याची ताकद मोदी भाजपमध्ये आहे हे दिसून येईल.
प्रफुल्ल फडके/बिटवीन द लाईन्स
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा