बांगलादेशमधील परिस्थिती बिघडत असताना, असे दिसून येते की, तेथील अंतरिम सरकार भारताशी संबंध सुधारण्याऐवजी ते बिघडवण्याचा प्रयत्न करत आहे. त्यांना त्यांच्या क्षेत्रातील हिंदूंच्या हत्यांची किंवा भारतविरोधी घटकांच्या वाढत्या अनियंत्रिततेची पर्वा नाही. या घटकांवर लगाम घालण्याऐवजी ते त्यांना आणखी बळकटी देत आहे. बांगलादेशमध्ये भारतविरोधी वातावरण निर्माण करण्यासाठी, बांगलादेश एकाच वेळी भारतात होणाºया टी-२० विश्वचषकात आपला क्रिकेट संघ पाठवण्यास कचरत आहे, आणि त्याच वेळी पाकिस्तानशी संबंध मजबूत करत आहे. अशा अनेक उदाहरणांवरून बांगलादेशची वाटचाल ही पाकिस्तानच्या मार्गाने, त्याच विचाराने चालल्याचे दिसत आहे.
बांगलादेशमधील सध्याची परिस्थितीही आपल्याच चुकांचे परिणाम आहे. काश्मीरला केवळ राजकीय मुद्दा मानून आम्ही राजकीय तोडगा शोधत राहिलो. त्याचे परिणाम सर्वांना माहिती आहेत. आम्ही कोणताही धडा घेतला नाही आणि १९७१मध्ये, पूर्व पाकिस्तानमधील बंगाली भाषिक मुस्लीम आणि हिंदू अल्पसंख्याकांचा नरसंहार थांबवण्यासाठी आणि बांगलादेशला मुक्त करण्यासाठी भारताने पाकिस्तानी सैन्यासोबत युद्ध केले.
भारत बांगलादेश मुक्ती युद्धात सामील झाला तोपर्यंत, पाकिस्तानी सैन्याने २५ लाख बंगाली भाषिक मुस्लीम आणि हिंदूंची कत्तल केली होती आणि लाखो महिलांवर बलात्कार झाले होते. पाकिस्तानी सैन्य बंगाली मुस्लिमांचे धर्मांतर करण्यासाठी बलात्कार शिबिरे चालवत होते. नंतर बांगलादेश सरकारला या छावण्यांमध्ये जन्मलेल्या हजारो मुलांचे पुनर्वसन करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय दत्तक कार्यक्रम सुरू करावा लागला.
अंदाजे ४,००० भारतीय सैनिकांच्या बलिदानानंतर, हे क्रूर अत्याचार थांबले, ज्यामुळे बांगलादेशची निर्मिती झाली. तथापि, भारताने या अत्याचारांसाठी जबाबदार असलेल्या एकाही पाकिस्तानी सैनिकाला किंवा अधिकाºयाला शिक्षा केली नाही, किंवा या हत्याकांड आणि अत्याचारांमध्ये पाकिस्तानी सैन्याला पाठिंबा देणाºया स्थानिक जमाती रझाकारांना संपवण्यासाठी काहीही केले नाही. पाकिस्तानी सैन्य आणि जमातींच्या हातून हे भयानक अत्याचार सहन केल्यानंतर, बांगलादेशचे मुस्लीम पुन्हा कधीही इस्लामिक कट्टरतावादाचा मार्ग स्वीकारणार नाहीत किंवा पाकिस्तानशी हातमिळवणी करण्याचा विचार करणार नाहीत असे भारताला वाटले.
या चुकीच्या गणनेच्या आधारे, भारताने बंगाली मुस्लिमांसाठी एक संपूर्ण नवीन देश निर्माण केला, परंतु पुन्हा एकदा तेथे राहणाºया हिंदू आणि बौद्धांना स्थानिक मुस्लीम समुदायाच्या दयेवर सोडले. भारतातील धोरणकर्ते हे विसरले की, १९४६ मध्ये, मुस्लीम लीगला पाठिंबा देणाºया बंगाली मुस्लिमांनी जिन्नांच्या डायरेक्ट अॅक्शनमध्ये प्रमुख भूमिका बजावली आणि नोआखालीमध्ये हिंदूंचा नरसंहार केला. बांगलादेशच्या स्वातंत्र्यासाठी लढणाºया बहुतेक नेत्यांनी आणि लष्करी अधिकाºयांनी मुस्लीम लीग आणि पाकिस्तानी सैन्यात सेवा बजावली होती.
पाकिस्तानपासून वेगळे झाल्यानंतर नव्याने स्थापन झालेल्या बांगलादेशच्या नेत्यांवर आणि लष्करावर भारताचा इतका विश्वास होता की, त्याने चितगाव हिल ट्रॅक्टसारखे धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचे क्षेत्र बांगलादेशच्या नियंत्रणाखाली सोडले. १९४७च्या फाळणीत, चितगाव पर्वतीय प्रदेश भारताचा भाग असायला हवा होता. भारत-पाकिस्तान फाळणीत बंगालची विभागणी झाली होती आणि त्यावेळी चितगाव पर्वतीय प्रदेश बंगालचा भाग नव्हता. तसेच ते मुस्लीमबहुल नव्हते, म्हणून ते पाकिस्तानला दिले गेले असते.
म्हणूनच तेथील लोकांचा असा विश्वास होता की, त्यांचे भारतात प्रवेश निश्चित आहे आणि १५ आॅगस्ट १९४७ रोजी तेथे तिरंगा फडकवण्यात आला. तथापि, बंगाल सीमा आयोगाने १७ आॅगस्ट १९४७ रोजी अनपेक्षितपणे चितगाव पर्वतीय प्रदेश पाकिस्तानला सोपवला आणि पाकिस्तानी सैन्याने तेथून तिरंगा काढून टाकला. १९७१च्या विजयानंतर, भारत चितगाव पर्वतीय प्रदेश परत घेऊ शकला असता, परंतु त्याने तसे केले नाही, कारण ते केवळ मानवतेच्या आधारावर बांगलादेशला मदत केल्याचे दाखवू इच्छित होते. तर, चितगाव आणि त्रिपुरा दरम्यान फक्त २८ किलोमीटरचा पट्टा आहे, ज्यावर भारताचे नियंत्रण असते तर भारताच्या ईशान्येला समुद्रकिनारा मिळाला असता आणि आर्थिक विकास झाला असता. शिवाय, चीन आणि अमेरिकेला बंगालच्या उपसागरात पाय रोवण्यापासून रोखता आले असते आणि लाखो बौद्ध आणि हिंदूंना संरक्षण मिळू शकले असते.
बांगलादेशातील सध्याच्या परिस्थितीवरून स्पष्ट होते की, इस्लामिक कट्टरतावाद आणि भारताप्रति द्वेष हे पाकिस्तानप्रमाणेच तेथील समाजावर वर्चस्व गाजवतात. भारताचे कृतज्ञता आणि त्याग हे दोन्ही विसरले आहेत. म्हणूनच, भारतीय धोरणकर्त्यांनी सध्याच्या बांगलादेश संकटाला भूतकाळात शेख मुजिबुर रहमान यांच्या हत्येमुळे उद्भवलेल्या राजकीय संकटांसारखे वागणे थांबवावे. हिंसाचार असूनही ते शेवटी राजकीय संकट होते, परंतु यावेळी तसे नाही. बांगलादेशी समाज मोठ्या प्रमाणात जिहादी झाला आहे आणि जर आपण या वस्तुस्थितीकडे दुर्लक्ष केले आणि ती राजकीय समस्या म्हणून हाताळण्याचा प्रयत्न केला तर आपल्याला त्याचा पश्चात्ताप होईल, जसे काश्मीरच्या बाबतीत झाले आहे.
आपण बांगलादेशात कोणत्याही पक्षाचे समर्थन केले तरी, कट्टरपंथी गट त्याच्या रस्त्यांवर आणि परिसरात वर्चस्व गाजवत राहतील आणि कोणताही पक्ष सत्तेवर आला तरी ते त्यांच्यासमोर असहाय असेल. परिणामी, भविष्यात बांगलादेशातील हिंदू आणि इतर अल्पसंख्याकांना धोका वाढला तर आश्चर्य वाटणार नाही. हा धोका पाहता, आपण आपल्या सीमेजवळील आणि आपल्या आवाक्याबाहेरील हिंदू आणि बौद्ध एन्क्लेव्हमध्ये आपले स्थान मजबूत करण्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. आपण इस्रायलकडून शिकले पाहिजे, जे प्रत्येक लष्करी विजयानंतर किंवा संकटानंतर आपला प्रदेश वाढवते, जेणेकरून ज्यूंसाठी नवीन एन्क्लेव्ह स्थापन करता येतील आणि त्याचे धोरणात्मक प्रभाव क्षेत्र वाढवता येईल.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा