दहशतवादाचे शिक्षण घेतलेले डॉक्टर

राजधानी दिल्लीतील लाल किल्ल्याजवळ झालेल्या स्फोटात दहाहून अधिक लोकांचा मृत्यू झालेल्या कारचा चालक डॉक्टर असल्याचे निष्पन्न झाले. त्याचे नाव उमर मोहम्मद आहे. त्याने एक तर स्फोटकांनी भरलेल्या कारने स्वत:ला उडवून दिले किंवा चुकून स्फोट घडवून आणला. पुलवामा येथील उमर हा फरीदाबादमध्ये अंदाजे ३,००० किलो स्फोटके आणि शस्त्रे सापडलेल्या तीन डॉक्टरांचा सहकारी असल्याचे निष्पन्न झाले.

त्यापैकी एक डॉ. मुजम्मिल आणि दुसरा डॉ. आदिल आहे. दोघेही काश्मीरचे आहेत. त्यांचा तिसरा साथीदार डॉ. शाहीन आहे, जो लखनऊचा आहे. त्यांच्या इतर साथीदारांचाही शोध सुरू आहे. जर ते इतर दहशतवादी डॉक्टरांच्या संपर्कात असल्याचे आढळले तर आश्चर्य वाटणार नाही. या डॉक्टरांव्यतिरिक्त, आणखी एक डॉक्टर, डॉ. मोहिउद्दीन, गुजरात पोलिसांच्या ताब्यात आहे. त्याने चीनमध्ये वैद्यकशास्त्राचा अभ्यास केला होता. गुजरात पोलिसांच्या दहशतवादविरोधी पथकाने त्याला त्याच्या दोन साथीदारांबरोबर शस्त्रांसह अटक केली. तो एरंडेलच्या बियाण्यांपासून घातक विष रिसिन बनवण्याची तयारी करत होता, ज्यामुळे एकाच वेळी मोठ्या संख्येने लोकांचा मृत्यू होऊ शकतो.

दहशतवादी कट किंवा घटनेत डॉक्टरचे नाव समोर येण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. यापूर्वी अनेक डॉक्टर दहशतवादाचा अवलंब करताना पकडले गेले आहेत. सर्वात धक्कादायक अलीकडील नाव पुण्यातील डॉ. अदनान अली सरकार यांचे होते. त्यांना २०२३ मध्ये एनआयएने अटक केली होती. ते शहरातील एक प्रतिष्ठित डॉक्टर होते, परंतु ते भयानक दहशतवादी गट आयसिससाठी काम करत होते. अलीकडच्या काळात, डॉक्टरांव्यतिरिक्त, अनेक दहशतवाद्यांना अटक करण्यात आली आहे, जे अभियंते होते.

त्यापैकी एक बंगळुरूमधील एका बहुराष्ट्रीय कंपनीत काम करत होता आणि शमी विटनेस या नावाने आॅनलाइन सक्रिय होता, मुस्लीम तरुणांना आयसिसमध्ये सामील होण्यास प्रवृत्त करत होता आणि त्यांना सीरियाला जाण्यास मदत करत होता. डॉक्टर आणि अभियंत्यांव्यतिरिक्त, अनेक उच्चशिक्षित मुस्लीम तरुणांना दहशतवादी म्हणून अटक करण्यात आली आहे. काहींना पकडण्यात आले नाही, कारण ते पोलीस पकडण्यापूर्वीच आयसिस किंवा अल कायदाला पाठिंबा देण्यासाठी सीरिया आणि अफगाणिस्तानमध्ये पोहोचले होते. आता, दहशतवादी बनलेल्या शिक्षित आणि अगदी उच्चशिक्षित तरुणांची संख्या मोजणे कठीण आहे.

धार्मिक कट्टरता किंवा छळामुळे केवळ अशिक्षित किंवा गरीब लोक दहशतवादी बनतात ही धारणा पूर्णपणे खोटी सिद्ध झाली आहे. गेल्या दोन ते तीन दशकांमध्ये, देशभर आणि जगभरात असंख्य उच्चशिक्षित मुस्लीम तरुणांनी दहशतवादी बनण्याचा पर्याय निवडला आहे. आयसिसने जगभरातील अशा सर्वाधिक तरुणांना आकर्षित केले आहे. भारतात, केरळपासून काश्मीरपर्यंत, असंख्य शिक्षित मुस्लीम तरुण दहशतवादी बनले आहेत. सुरुवातीला असे वृत्त समोर आले होते की, ते जिहादी धर्मगुरूंच्या संपर्कात आले आणि दहशतवादी बनले. त्यानंतर, इंटरनेटवर जिहादी साहित्य पाहिल्यानंतर ते दहशतवादी बनले अशा बातम्या येऊ लागल्या. काही जण धार्मिक कट्टरतेने इतके मदांध झाले की, त्यांनी गजवा-ए-हिंद किंवा तत्सम काहीतरी नावाचे स्वत:चे दहशतवादी गट तयार केले. अशी नावे धार्मिक श्रद्धेने प्रेरित आहेत हे गुपित आहे का?

वैद्यकीय किंवा अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेत असताना ज्यांनी दहशतवादी बनण्याचा निर्णय घेतला त्यांना छळ झाला किंवा आर्थिक अडचणींशी झुंज दिली गेली असे म्हणता येणार नाही. ते आनंदी जीवन जगू शकले असते, परंतु त्यांना दहशतवादी बनण्याचे वेड होते. याचे कारण दहशतवादाला धर्म नसतो या विधानात सापडत नाही. हे विधान नेहमीच वादग्रस्त असते, परंतु धर्माच्या नावाखाली किंवा त्याच्या पाठिंब्याने दहशतवाद चालवला जातो यात कोणताही वाद नाही. जगभरातील जिहादी गट धार्मिक श्रद्धेने सज्ज आहेत. ते त्यांच्या जिहादी कारवायांना न्याय देण्यासाठी या श्रद्धेचा वापर करतात. वेळोवेळी त्यांच्याविरुद्ध फतवे जारी केले गेले आहेत, परंतु आता, डॉक्टर आणि अभियंते देखील दहशतवादी बनल्याने ते सिद्ध करतात की, ते कुचकामी आहेत.

जिहादी दहशतवाद हा एका विचारसरणीचा परिणाम आहे. पोलीस, गुप्तचर संस्था आणि सरकारे केवळ या धोकादायक विचारसरणीचा सामना करू शकत नाहीत. त्याचा सामना करणे ही सरकारांसह समाजाची जबाबदारी आहे. समाज ही जबाबदारी तेव्हाच पार पाडू शकतो जेव्हा त्याला समजते की, समस्या धार्मिक तत्त्वे आणि मूल्यांमध्ये आहे, ज्यांचा अर्थ सहजपणे मनमानी म्हणून लावला जातो. जिहादी दहशतवादाशी लढण्यासाठी, स्वस्त आणि संकुचित राजकारण टाळणे देखील आवश्यक आहे. दिल्लीत स्फोट होताच, बिहारमध्ये मतदानाच्या दुसºया टप्प्याचा उल्लेख आला आणि लोक आनंदाने म्हणू लागले, कुठे निवडणुका आहेत का ते शोधा? अशा उथळ चर्चेमुळे दहशतवाद्यांना आणि त्यांच्या समर्थकांना मदत होते.

देशाच्या काही भागातून पोलिसांनी दहशतवादी मॉड्यूलचा पर्दाफाश केल्याच्या, दहशतवाद्यांना अटक केल्याच्या आणि त्यांच्याकडून स्फोटके आणि शस्त्रे जप्त केल्याच्या बातम्या वारंवार येतात. याचा अर्थ असा नाही की, दहशतवादी धोका कमी होत आहे. खरे तर, ते दिवसेंदिवस वाढत आहे, कारण सन्माननीय व्यवसायातील लोकही दहशतवादी बनत आहेत.