पाकिस्तानचे फील्ड मार्शल झाल्यानंतर कट्टरपंथी लष्करप्रमुख असीम मुनीर यांचा पहिला अमेरिका दौरा जगभरात चर्चेचा विषय राहिला, कारण यापूर्वी कोणत्याही अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांनी कोणत्याही देशाच्या लष्करप्रमुखांना व्हाईट हाऊसमध्ये जेवणासाठी आमंत्रित केले नव्हते. तेही अशा देशाचे लष्करप्रमुख ज्यांचे संबंध अमेरिका आणि भारतासह जगातील विविध देशांमध्ये झालेल्या सर्व दहशतवादी हल्ल्यांशी थेट जोडलेले आहेत. अमेरिका पाकिस्तानशी जवळीक साधण्याची कारणे काहीही असोत, परंतु हे स्पष्टपणे दिसून येते की, दोन्ही देशांमधील संबंध सध्या जागतिक स्तरावर चर्चेत आहेत. अमेरिकेच्या बदललेल्या मनामुळे निर्माण होणाºया संधींचा पुरेपूर फायदा घेण्यासाठी पाकिस्तानचे सरकार आणि लष्कर यावेळी खूप सक्रिय दिसत आहे. असीम मुनीर आणि शाहबाज शरीफ हे अब्जावधी डॉलर्सची स्वप्ने दिवस-रात्र पाहत आहेत, म्हणून ते अमेरिकेचे पालन करण्यात कोणतीही कसर सोडू इच्छित नाहीत.
पाकिस्तानची जागतिक प्रतिमेला पुन्हा आकार देण्याच्या आणि वॉशिंग्टनशी संबंध मजबूत करण्याच्या प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून, पाकिस्तानचे लष्कर प्रमुख फील्ड मार्शल जनरल सय्यद असीम मुनीर यांनी त्यांच्या आठवडाभराच्या अमेरिकेच्या दौºयात राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासह अनेक महत्त्वाच्या अमेरिकन अधिकाºयांसोबत उच्चस्तरीय बैठका घेतल्या. मुनीर यांनी अमेरिकन धोरणात्मक तज्ज्ञ, थिंक टँक आणि आंतरराष्ट्रीय मीडिया प्रतिनिधींनाही भेट दिली. पाकिस्तानी लष्कराच्या मीडिया विंग आयएसपीआरच्या मते, ही भेट एक ‘सुव्यवस्थित राजनैतिक प्रयत्न’ होती, ज्यामध्ये जनरल मुनीर यांनी जागतिक आणि प्रादेशिक परिस्थितींबद्दल पाकिस्तानचा ‘तत्त्व-आधारित दृष्टिकोन’ सामायिक केला. मुनीर यांच्या अमेरिका भेटीदरम्यान हे देखील समोर आले की, लष्करप्रमुखांनी त्यांच्या देशाचे परराष्ट्र धोरण पूर्णपणे बदलले आहे. तथापि, पाकिस्तानला भीती आहे की, अमेरिकेशी जास्त जवळीक साधल्याने चीनला राग येऊ शकतो, जो कठीण काळात त्याचा जुना मित्र आहे. म्हणूनच पाकिस्तानने ताबडतोब आपल्या एका वरिष्ठ अधिकाºयाला बीजिंगला पाठवले, जेणेकरून चीन-पाक-बांगलादेश युती करून जुन्या मित्राला मैत्री कायम ठेवण्याची खात्री देता येईल.
अलीकडच्या भारत-पाक लष्करी संघर्षादरम्यान पाकिस्तानी सैन्याच्या शौर्याला अतिशयोक्तीपूर्ण केले. जनरल मुनीर यांनी पाकिस्तानच्या दहशतवादविरोधी धोरणावर प्रकाश टाकताना ‘मरका-ए-हक’ आणि ‘आॅपरेशन बन्यानुम मार्सस’ सारख्या लष्करी कारवायांचा उल्लेख केला. पाकिस्तानची प्रतिमा बदलण्याच्या प्रयत्नात, त्यांनी ‘दहशतवादाविरुद्धच्या जागतिक युद्धात अग्रगण्य राष्ट्र’ म्हणून आपल्या देशाची भूमिका वर्णन केली आणि या संघर्षात प्राण गमावलेल्या सैनिक आणि नागरिकांच्या बलिदानाची आठवण केली. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, भारताचे नाव न घेता, त्यांनी ‘काही प्रादेशिक शक्तींकडून संकरित युद्धाचे साधन म्हणून दहशतवादाचा वापर करण्याविरुद्ध’ इशारा दिला. हे एक विधान आहे, ज्याद्वारे पाकिस्तान अनेकदा राजनैतिक भाषेत भारताकडे बोट दाखवतो.
आर्थिक संधींवर भर देताना, मुनीर यांनी पाकिस्तानच्या आयटी, शेती आणि खनिज संपत्तीमध्ये असलेल्या गुंतवणुकीच्या संधींवर प्रकाश टाकला, त्यांना ‘संयुक्त समृद्धीचे इंजिन’ म्हटले आणि जागतिक गुंतवणूकदारांना आमंत्रित केले. मुनीर यांनी अमेरिका आणि पाकिस्तानमधील पारंपरिक सुरक्षा-आधारित संबंधांना एका धोरणात्मक भागीदारीत रूपांतरित करण्याचे समर्थन केले, ज्यामध्ये परस्पर आदर आणि हितसंबंधांची सुसंगतता आहे. तसेच, दहशतवादविरोधी सहकार्य आणि आर्थिक विकासाच्या जुन्या संबंधांचा विस्तार करण्याबद्दल बोलले.
मुनीरच्या अमेरिका भेटीच्या राजनैतिक संदेश आणि भू-राजकीय संकेताबद्दल बोलताना लक्षात घेतले पाहिजे की, ही भेट अशा वेळी पाहिली जात आहे, जेव्हा पाकिस्तान प्रमुख जागतिक शक्तींशी आपले संबंध पुनर्संचयित करण्याचा प्रयत्न करत आहे. भारताचे अमेरिकेशी वाढणारे धोरणात्मक संबंध, अफगाणिस्तानातील अस्थिरता आणि आर्थिक संकटाच्या पार्श्वभूमीवर, ही भेट पाकिस्तानने ‘विश्वसनीय आणि जबाबदार प्रादेशिक शक्ती’ म्हणून आपले स्थान पुन्हा स्थापित करण्याचा प्रयत्न मानली जात आहे. आयएसपीआरच्या मते, अमेरिकेतील विविध थिंक टँक आणि तज्ज्ञांनी पाकिस्तानच्या खुल्या संवादाचे आणि प्रादेशिक स्थिरतेतील भूमिकेचे कौतुक केले. पाकिस्तानचे म्हणणे आहे की, मुनीर यांच्या भेटीला परस्पर विश्वास पुनर्संचयित करण्याच्या दिशेने एक पाऊल मानले जात आहे, विशेषत: अशा वेळी जेव्हा अमेरिकेचे प्राधान्य इंडो-पॅसिफिक प्रदेशावर केंद्रित आहे.
मुनीर अमेरिकेत उपस्थित राहून आपल्या देशाचे राजनैतिक मिशन पुढे नेत असताना, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी अमेरिकेच्या परराष्ट्रमंत्र्यांशी चर्चा केली आणि त्यांच्या सरकारची बाजू मांडली. सरकारी पाकिस्तान टीव्हीने ‘एक्स’वर पोस्ट केलेल्या निवेदनानुसार, शाहबाज शरीफ यांनी अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो यांच्याशी दूरध्वनीवरून चर्चा केली. उबदार आणि सौहार्दपूर्ण संभाषणादरम्यान पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना शुभेच्छा दिल्या, असे निवेदनात म्हटले आहे.
त्यांनी राष्ट्रपतींच्या धाडसी नेतृत्वाचे कौतुक केले आणि सचिव रुबियो यांच्या सक्रिय राजनैतिक कूटनीतीचे कौतुक केले, ज्याने ‘पाकिस्तान आणि भारताला युद्धबंदी करारावर पोहोचवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.’ शाहबाज शरीफ म्हणाले की, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचे पाकिस्तानबद्दलचे सकारात्मक विधान दक्षिण आशियातील शाश्वत शांततेसाठी सर्वात प्रोत्साहनदायक आहे, जे केवळ पाकिस्तान आणि भारत यांच्यात अर्थपूर्ण संवाद सुरू करूनच शक्य होऊ शकते. ‘या संदर्भात शाहबाज शरीफ यांनी जम्मू आणि काश्मीर, सिंधू पाणी करार, व्यापार आणि दहशतवादाविरुद्ध लढा यासह सर्व प्रलंबित मुद्द्यांवर भारताशी चर्चा करण्याची पाकिस्तानची इच्छा पुन्हा व्यक्त केली,’ असे सरकारी पाकिस्तान टीव्हीने म्हटले आहे. तथापि, आम्ही तुम्हाला सांगतो की, भारताने हे स्पष्ट केले आहे की, ते पाकिस्तानशी फक्त पाकव्याप्त काश्मीर (पीओके) परत करण्याच्या आणि दहशतवादाच्या मुद्द्यावरच चर्चा करेल.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा